Digitale soevereiniteit in de EU: het M&A speelveld voor datacenters

Tegelijkertijd zet de Europese Unie vol in op digitale soevereiniteit: meer grip op eigen cloud- en AI-infrastructuur en minder afhankelijkheid van grote Amerikaanse hyperscalers.

Deze soevereiniteitsbeweging werd al ingezet in het Draghi-rapport met de waarschuwing dat Europa achterloopt in digitale infrastructuur en langdurige technologische afhankelijkheid dreigt. Geopolitieke spanningen met de VS binnen de NAVO en over handelsbeleid laten bovendien zien hoe kwetsbaar trans-Atlantische afhankelijkheid kan zijn. Dit geeft extra urgentie aan het opbouwen van eigen datacenter- en AI-capaciteit binnen Europa.

Vanuit reguleringsperspectief is een centraal element in deze ontwikkeling de door de Europese Commissie aangekondigde ‘Cloud and AI Development Act’, waarvan het voorstel dit voorjaar wordt verwacht. De wet beoogt de rekencapaciteit voor AI en andere cloudtoepassingen binnen de EU binnen vijf tot zeven jaar grofweg te verdrievoudigen, met versnelde vergunningverlening en publieke financiering.

Tegelijkertijd moet de door de Commissie voorgestelde ‘Digital Networks Act’ door harmonisatie de panEuropese uitrol van digitale infrastructuur faciliteren.

Elektriciteitsverbruik datacenters loopt op tot meer dan een verdubbeling
Voor investeerders is van belang dat Europa de groei van digitale infrastructuur plaatst in een streng duurzaamheidskader.

Naar verwachting zal het elektriciteitsverbruik van datacenters namelijk oplopen tot meer dan een verdubbeling ten opzichte van het huidige niveau.

Om de daarmee gemoeide uitdagingen het hoofd te bieden, werkt de Europese Commissie aan een ‘Strategic roadmap for digitalisation and AI in the energy sector’ en een ‘Data Center Energy Efficiency Package’ die in samenhang met de genoemde ‘Cloud and AI Development Act’ zullen worden gepubliceerd.

Onderdeel daarvan is de introductie van een energieclassificatiesysteem voor datacenters en verscherpte prestatienormen voor duurzaam energieverbruik, met als doel klimaatneutrale datacenters in 2030.

Naast de ESG-regelgeving ontstaat ook op andere terreinen een dicht web aan regels die onmiddellijk relevant zijn voor datacenter operators en AI-providers.

Naast de AI Act, die productveiligheidsverplichtingen voor AI-systemen introduceert, zijn voor datacenteroperators van belang de verplichtingen onder de Data Act ten aanzien van cloudswitching en interoperabiliteit, alsook de regelingen rondom zeggenschap in vitale infrastructuur en cybersecurity.

In Nederland wordt via de Telecommunicatiewet al de hand gehouden op ongewenste zeggenschap in datacenters en op Europees niveau ligt een voorstel gereed om de bestaande verordening voor screening van buitenlandse investeringen aan te scherpen tot een verplichte toetsing van investeringen in bepaalde vitale sectoren, waaronder digitale infrastructuur.

Tegelijkertijd worden aanbieders van datacenters nu aangemerkt als essentiële entiteiten die onder de NIS2 richtlijn zijn onderworpen aan strikte cybersecurityverplichtingen en ligt er een voorstel gereed om de Cyber Security Act uit te breiden met screening van toeleveranciers aan dergelijke essentiële entiteiten uit derde landen.

Voor dealmakers zorgt dit voor een dubbele dynamiek.
De vraag in de markt naar datacentercapaciteit en de Europese soevereiniteitsbeweging stimuleren een groei aan (publieke, private en gecombineerde) investeringsactiviteit in datacenters.

Tegelijkertijd zijn energie-beschikbaarheid en compliance met eisen ten aanzien van duurzaamheid, veiligheid en zeggenschap kritieke randvoorwaarden. De investeringsfocus zal dan ook liggen op EU-owned datacenters die duurzaam in het energienetwerk zijn geïntegreerd, zoals door hergebruik van restwarmte en oplossingen voor netstabilisatie.

Voor M&A advocaten is in elk geval genoeg werk aan de winkel om cliënten in dit spanningsveld te begeleiden, niet alleen bij het structureren van investeringen in datacenters, maar met name ook bij het navigeren van het complexe regelgevingskader.

Voor de waardering van investeringen is een goed begrip van de regelgeving van belang en past een behoorlijke due diligence, terwijl de eisen ten aanzien van zeggenschap en milieuvergunningen van onmiddellijk belang zijn als mogelijke randvoorwaarden voor investeringstransacties.

Voor de Europese Unie is de strategische vraag of met alle beoogde maatregelen tegelijkertijd soevereiniteit, duurzaamheid, veiligheid en concurrentievermogen kan worden gerealiseerd op het gebied van datacenters. De tijd zal het leren.

Jaap Tempelman
Partner Digital Business
Simmons & Simmons LLP

Simmons & Simmons is partner van de M&A Community