Overslaan en naar de inhoud gaan

Hybride vormen van portfoliomanagement voorbij de carve-out en de spin-off

Tussen de klassieke carve-out en de spin-off ligt een steeds drukker bevolkt middengebied: verkopen zonder helemaal los te laten. De cases DSM-Firmenich, BASF, Eni, Unilever en Shell laten zien hoe deze constructies de verkoper een voet tussen de deur geven, en waar de valkuilen zitten.

Opsplitsen van een bedrijf.
© Shutterstock

Wie een bedrijfsonderdeel kwijt wil, lijkt twee wegen te hebben. De beurs op met een minderheidsbelang (de equity carve-out), of het onderdeel meegeven aan de eigen aandeelhouders (de spin-off). Daartussen ligt een gebied dat in de praktijk drukker bevolkt is dan de leerboeken doen vermoeden: transacties waarin de moeder loslaat zonder helemaal los te laten. Een minderheidsbelang blijft achter, een leveringscontract houdt de keten bij elkaar, een earn-out schuift een deel van de prijs naar later. Ik loop – na een introductie – een aantal recente voorbeelden langs, te beginnen bij DSM-Firmenich.

Advertentie

Introductie

Transacties waarbij een verkoper een bedrijf verkoopt maar een (significant) minderheidsbelang behoudt – vaak aan private equity (PE) of een strategische koper – komen steeds vaker voor als flexibele exit vorm. Deze 'hybride' structuren variëren van majority sales met een retained minority tot directe verkoop gecombineerd met een earn out of rollover equity.

Waarom ze vaker voorkomen

• Marktomstandigheden: in een onzekere M&A markt bieden retained stakes verkopers liquiditeit zonder volledig afstand te doen van toekomstige upside.
• Kapitaalstructuur en continuïteit: kopers (vooral PE) gebruiken retained minority stakes om verkopers betrokken te houden en continuïteit in management en strategie te waarborgen.
• Flexibiliteit voor verkoper: verkoper realiseert (gedeeltelijke) cash exit maar behoudt blootstelling aan toekomstige waardestijging.

Typische vormen van hybride transacties

• Majority sale + retained minority:
koper krijgt controle, verkoper houdt bv. 10–49 procent aan.
• Minority sell down aan nieuwe financiële partner: bestaande PE eigenaar verkoopt een deel van zijn belang aan een andere PE partij (sell down).
• Rollover equity + earn outs: verkoper rolt een deel van de opbrengst terug in de nieuwe kapitaalstructuur; aanvullende betalingen afhankelijk van prestaties.
• Strategic minority partnership: strategische koper neemt meerderheidsbelang maar laat oorspronkelijke aandeelhouder een minderheidspositie voor synergie/continuïteit.

Voor en nadelen (kort)

• Voordelen voor verkoper: directe liquiditeit; behoud van upside; vaak gunstiger fiscale/boekhoudkundige uitkomsten.
• Nadelen voor verkoper: minder volledige ontkoppeling; mogelijke governance conflicten; complexere transactiedocumentatie.
• Voordelen voor koper: lagere initiële cash outlay; behoud van managementcontinuïteit; gedeeld risico.
• Nadelen voor koper: minder controlevrijheid; complexere exitplanning.

DSM-Firmenich: verkopen en toch blijven

Op 9 februari 2026 maakte DSM-Firmenich bekend Animal Nutrition & Health (ANH) te verkopen aan private equity-huis CVC, tegen een ondernemingswaarde van circa 2,2 miljard euro, inclusief een earn-out van maximaal 0,5 miljard euro. ANH haalde in 2025 een omzet van ongeveer 3,5 miljard euro met zo’n 8.000 medewerkers. Een verkoop, zou je zeggen. Maar de constructie is rijker dan dat woord suggereert.

DSM-Firmenich houdt een belang van 20 procent in de verkochte ondernemingen, samen met CVC. ANH wordt na afronding gesplitst in twee zelfstandige Zwitserse bedrijven: een solutions- en premixbedrijf en een bedrijf voor vitamines en ingrediënten.

Er komt een langlopend leveringscontract voor vitamines, juist omdat beide partijen in dezelfde keten blijven opereren. Een deel van de prijs is bovendien gefinancierd via een vendor loan note. Bovaer en Veramaris blijven buiten de deal en dus bij DSM-Firmenich. De transactie volgt op de verkoop van de feed-enzymenactiviteiten aan Novonesis (1,5 miljard euro, 2025) en zou eind 2026 moeten sluiten.

Wat is hier hybride aan? De verkoper krijgt cash en de scherpe focus op voeding, gezondheid en schoonheid die hij zocht, maar blijft via 20 procent meeliften op de waardestijging en via het leveringscontract commercieel verweven met wat hij verkoopt. De koper krijgt een partner die het bedrijf van binnenuit kent. Gratis is het niet: DSM-Firmenich verwacht in 2026 zo'n 200 miljoen euro aan belasting-, transactie- en separatiekosten.

Vier andere voorbeelden

BASF Coatings
BASF verkocht 60 procent van zijn autocoatings- en oppervlaktebehandelingsactiviteiten aan Carlyle en het Qatar Investment Authority, bij een ondernemingswaarde van 7,7 miljard euro. BASF houdt 40 procent en ontving circa 5,8 miljard euro vóór belasting. De transactie sloot op 30 juni 2026; het bedrijf heet nu Surventis. In de boeken van BASF verdwijnt de activiteit uit de consolidatie en wordt het belang een deelneming volgens de equity-methode. Geen beursgang, geen uitkering aan aandeelhouders, maar ook geen volledig afscheid.

Eni en het satellietmodel

Eni plaatst consequent minderheidsbelangen in afgebakende dochters bij financiële partijen, zonder beursnotering. KKR kocht in 2024 een belang van 25 procent in Enilive (oplopend tot 30 procent), EIP nam 10 procent van Plenitude, en Ares kocht in 2025 voor circa 2 miljard euro nog eens 20 procent van Plenitude, op een eigenvermogenswaarde van 10 miljard euro. De gedachte: de groeiactiviteiten halen eigen kapitaal en een eigen waardering op, terwijl de kasstromen van de traditionele activiteiten bij de aandeelhouders van Eni blijven. Het verschil met een equity carve-out zit in het kanaal: privaat bij enkele partijen in plaats van publiek via de beurs.

Unilever Foods en McCormick

Dit is het grensgeval. Op 31 maart 2026 kondigden beide bedrijven een combinatie aan van Unilever Foods (Knorr, Hellmann’s) en McCormick, in de vorm van een Reverse Morris Trust: de foodsactiviteiten gaan eerst naar de aandeelhouders van Unilever en worden direct daarna gefuseerd met McCormick. Formeel zit er dus een spin-off in, economisch is het een mengvorm van verkoop en fusie. McCormick betaalt circa 15,7 miljard dollar in contanten; aandeelhouders van Unilever krijgen 55,1 procent van het gecombineerde bedrijf, die van McCormick 35 procent, en Unilever houdt zelf 9,9 procent aan, dat het gaandeweg wil afbouwen. Unilever Foods wordt gewaardeerd op circa 44,8 miljard dollar; McCormick krijgt een internationaal hoofdkantoor in Rotterdam. Afronding wordt medio 2027 verwacht.

Shell, Equinor en Adura

Hier is niet verkoop de kern maar samenvoeging. Per 1 december 2025 brachten Shell en Equinor hun Britse olie- en gasactiviteiten op de Noordzee samen in Adura, een 50/50-joint venture met circa 1.200 medewerkers. Beide moeders delen schaal, kosten en risico in een volwassen basin en houden elk de helft van de uitkomst. Shell hield bovendien onder meer de terminal in St Fergus en de Fife NGL-installatie buiten de joint venture: ook binnen een hybride constructie wordt het portfolio nog gesneden.

Waarom niet gewoon een carve-out of spin-off?

Beide klassieke routes hebben een prijs. Een spin-off levert de moeder geen geld op en vraagt een onderdeel dat zelfstandig beursrijp is, met een eigen investeerdersverhaal, eigen governance en eigen kapitaalstructuur. Een equity carve-out is afhankelijk van een open beursvenster en laat een genoteerd minderheidsbelang achter, met alle verplichtingen en kwartaalcijfers van dien. Beide zijn bovendien publiek: de markt kijkt mee, en een zwak moment in de voorbereiding wordt snel ingeprijsd.

De hybride vormen lossen dat deels op. Een private koper of partner kan een onderdeel overnemen dat nog niet beursrijp is, betaalt contant, en brengt vaak ervaring mee met precies het soort separatie waar de moeder zelf weinig routine in heeft. Carlyle noemde bij BASF zijn eerdere chemische carve-outs (Axalta, Atotech, Nouryon) uitdrukkelijk als argument. De moeder houdt een voet tussen de deur en hoeft niet in één keer te kiezen. Dat is geen vrijbrief: wie een deel behoudt, behoudt ook een deel van het risico.

Kortom

Hybride desinvesteringen waarbij de verkoper (gedeeltelijk) verkoopt maar een retained minority stake aanhoudt of waarbij verkoop gepaard gaat met rollover equity / earn outs komen steeds vaker voor.

Waarom ze vaker voorkomen

• Markt en waarderingsonzekerheid: verkopers willen direct liquiditeit maar blijven blootstelling houden aan toekomstige waardestijging.
• Private equity structuren: PE kopers gebruiken rollovers om management en verkoper te binden en risico te delen.
• Strategische continuïteit: kopers willen vaak managementcontinuïteit en kennisbehoud; verkopers willen invloed of upside.
• Fiscale en boekhoudkundige overwegingen: retained stakes kunnen fiscale of accounting voordelen bieden in bepaalde jurisdicties.

Typische hybride structuren

• Majority sale + retained minority: koper krijgt controle; verkoper houdt 10 tot 49 procent aan.
• Minority sell down / continuation vehicle: oorspronkelijke eigenaar verkoopt een deel aan nieuwe investeerder maar blijft significant aanwezig.
• Rollover equity: verkoper herinvesteert een deel van de verkoopopbrengst in de nieuwe kapitaalstructuur.
• Earn outs en contingent payments: deel van de prijs afhankelijk van toekomstige prestaties; combineert cash exit met upside.
• Joint venture / strategic minority partnership: strategische koper neemt meerderheidsbelang, maar oorspronkelijke aandeelhouder blijft als partner.

Waar je ze vaak ziet (sectoren en voorbeelden)

• Gezondheidszorg en farma: spin outs van divisies met hoge groeipotentie; vaak PE-deals met rollover.
• Consumentenmerken en voeding: strategische kopers of PE kopen meerderheidsbelang; oprichters houden belang.
• Industrie en technologie: carve outs van kapitaalintensieve units, met retained stakes voor lange termijn samenwerking.
• TMT (telecom, datacenters): infrastructuurtransacties met stapeling van belangen en joint ventures.

Wat deze vormen gemeen hebben

Mijn lezing is dat vier mechanismen steeds terugkomen.

Ten eerste het achterblijvende belang: het is tegelijk een optie op de toekomstige waardestijging en een signaal aan de koper dat de verkoper in het verhaal gelooft.

Ten tweede prijsoverbrugging, via een earn-out, een vendor loan note of een mix van cash en aandelen, waarmee een verschil in waarderingsverwachting wordt gedicht zonder dat een van beide partijen zijn gelijk hoeft op te geven.

Ten derde commerciële banden, zoals leveringscontracten, die dis-synergieën temperen.

En ten vierde de boekhoudkundige en fiscale vormgeving: deconsolidatie, een afgesplitste activiteit onder discontinued operations, of een tax-efficiënt structuur zoals de Reverse Morris Trust.

Het motief is zelden alleen focus. Het is ook timing: een volledige verkoop op een zwak moment is onomkeerbaar, een gedeeltelijke verkoop laat een deel van het herstel bij de verkoper. En het is toegang tot kapitaal en kennis die de moeder zelf niet kan of wil leveren.

Waar je op moet letten

• De minderheidspositie. 20 of 40 procent klinkt als invloed, maar zonder heldere governance-afspraken (tag-along, vetorechten, exitopties) is het vooral een financiële belegging. BASF behandelt het ook zo.
• Wederzijdse afhankelijkheid. Een leveringscontract beschermt de keten, maar bindt ook. Looptijd en prijsmechanisme bepalen hoe vrij de verkoper later nog is.
• Waardering achteraf. Earn-outs en achtergehouden belangen zijn onzeker. Pas later blijkt of de deal slim was of te goedkoop.
• Kosten en complexiteit. Separatie van IT, contracten en personeel blijft nodig, ook als je een deel behoudt.
• Het tussenstation. Een hybride vorm is vaak een etappe, geen eindpunt. Unilever zegt het zelf: het belang van 9,9 procent is bedoeld om af te bouwen.

De keuze tussen houden en afstoten is zelden zwart-wit. Wie portfolio’s serieus beheert, doet er goed aan niet alleen te vragen wat een onderdeel waard is, maar ook wat hij wil behouden: de upside, de keten of de optie. Half weg is soms precies ver genoeg.

Leo van de Voort is voormalig directeur corporate finance Kempen & Co en auteur van het boek ‘Waarde is zeg maar echt mijn ding; waardecreatie als bestuurlijke uitdaging’ (2025).

Maak M&A jouw Google-favoriet
Mergers & Acquisitions: Structure deals that create value with Timothy Galpin and Matti Suominen

Mergers & Acquisitions: Structure deals that create value with Timothy Galpin and Matti Suominen

Discover how to structure every stage of a deal, from retained stakes and earn-outs to valuation and synergies. Sharpen your judgement in the four-day Mergers & Acquisitions program.

Check dates & details