Michiel Strijland en Willemijn van der Elst, Invest-NL: “Wij zien mogelijkheden voor buy & build in agrifood biotech”

Invest-NL onderzocht de belangrijkste agrifood biotech-kansen voor Nederland, sprak met meer dan 150 ondernemers, investeerders, onderzoekers en beleidsmakers, analyseerde investeringsdata van 2010 tot april 2026. Hoe kunnen bedrijven sneller naar de markt worden gebracht, hoe kan worden opgeschaald? Michiel Strijland en Willemijn van der Elst lichten die 'Deep Dive Agrifood Biotech' toe.

‘Van kennis naar schaal’.

Nederland geldt van oudsher als één van de wereldwijde koplopers in landbouw- en voedselinnovatie, zaadveredeling en biologische gewasbescherming. Volgens diepgaand onderzoek van Invest-NL loopt die voorsprong in landbouw- en voedselinnovatie gevaar.

Omdat bedrijven met alternatieven voor chemische bestrijdingsmiddelen en nieuwe voedselingrediënten hier moeilijk doorgroeien. Dat, terwijl er grote kansen liggen in de agrifood biotech-branche. Van klimaatbestendige gewassen tot biologische gewasbescherming en – bijvoorbeeld – nieuwe eiwitten uit fermentatie.

Michiel Strijland, Senior Business Development Manager bij Invest-NL: “Wij hebben uitgebreid onderzoek gedaan en volgens onze analyse kunnen Nederlandse agrifood-biotech bedrijven in 2040 een omzet van ongeveer 25 miljard euro behalen, tegenover 8 á 9 miljard euro bij ongewijzigd beleid.”

"Volgens onze analyse kunnen Nederlandse agrifood-biotech bedrijven in 2040 een omzet van ongeveer 25 miljard euro behalen, tegenover 8 á 9 miljard euro bij ongewijzigd beleid.”

Zijn collega, Investment Manager Willemijn van der Elst: “Een scenario, geen voorspelling. We hebben het hier over technologie die kan bijdragen aan voedselzekerheid, aan klimaatbestendige gewassen en aan minder gebruik van chemische middelen, land- en grondstoffen.”

Het debat over de Nederlandse landbouw belicht met name wat in de toekomst allemaal zou kunnen verdwijnen. Boeren, dieren, grond. Het Invest-NL rapport 'Deep Dive Agrifood Biotech' belicht juist die andere kant. Waar kan Nederland in deze branche nog groeien?

‘Omzet kan doorgroeien naar circa 25 miljard euro, 17 miljard euro extra’

’Willemijn van der Elst en Michiel Strijland: “Ons team is begin dit jaar begonnen met onderzoek en gesprekken. We interviewden meer dan 150 ondernemers, investeerders en beleidsmakers, we analyseerden investeringsdata vanaf 2010. Per knelpunt kunnen we hierdoor zeggen wie nu aan zet is. Die omzet blijft bij ongewijzigd beleid op 8 á 9 miljard euro steken. Of kan doorgroeien naar circa 25 miljard euro, een extra van zo’n 17 miljard euro.”

Invest-NL spreekt van drie waardeketens in de sector, drie strategische keuzes, waar Nederland vol op in moet zetten. De eerste, Zaadveredeling en Genetica: ‘Positie behouden en uitbreiden. Gebruik genetica, data, AI en nieuwe meetmethoden om veredeling te versnellen en de bestaande wereldmarktpositie verder te versterken’.

De tweede, Biologische Landbouwmiddelen: ‘Bouw voort op Nederlandse expertise in biologische gewasbescherming en glastuinbouw. Ontwikkel meer oplossingen voor concrete problemen van telers’.

De derde, Biotech Ingrediënten: ‘Richt de inzet op onderscheidende ingrediënten met hoge toegevoegde waarde en gespecialiseerde productieprocessen. Niet op goedkoper en bulproductie’.

“Als we het hebben over de Nederlandse rol in zaadveredeling praten we over grote spelers die er mondiaal echt toe doen, over de gevestigde specifieke orde”, zegt Michiel Strijland.

Zijn collega, Willemijn van der Elst: “Bij de overige twee waardeketens zie je dat er een ongelofelijke ontwikkeling heeft plaatsgevonden, dat achtereenvolgens venture capital en private equity geïnvesteerd hebben in startups en scale-ups.”

‘Nederlands agrifood biotech branche kampt met drie structurele knelpunten’

Invest-NL concludeert dat de Nederlandse agrifood biotech met drie structurele knelpunten te kampen heeft. Als eerste benoemt de investeerder dat er te weinig schaalbare biotechbedrijven in ons land zijn.

Onderzoeksresultaten groeien niet vanzelf uit tot schaalbare ondernemingen. Nederland beschikt over sterke biotech-kennis, maar zet die kennis vervolgens nog onvoldoende om in nieuwe, internationaal concurrerende bedrijven. Vooral in zaadveredeling vraagt de markt om nieuwe spelers, om toegang tot genetica en snellere ontwikkeling met gebruik van data en kunstmatige intelligentie.

Tweede knelpunt: te trage markt-introductie. Nederland loopt voorop in biologische gewasbescherming, maar de ontwikkeling en toepassing van nieuwe oplossingen worden afgeremd door langdurige toelatingsprocedures, beperkte praktijkvalidatie en onzekerheid voor telers. Voor sommige biologische gewasbeschermingsmiddelen kan Europese registratie naar schatting 8 tot 10 jaar duren. Ook bij nieuwe voedselingrediënten zorgen langdurige toelatingsprocedures voor vertraging. Toegang tot testfaciliteiten en samenwerking met telers en afnemers zijn cruciaal.

Als derde vertragende factor noemt Invest-NL in het onderzoeksrapport de moeizame industriële opschaling, waar de agrifood biotech-branche mee van doen heeft. Vooral biotech-ingrediënten vergen hoge investeringen in eerste productiefaciliteiten. Voorbeelden in het rapport spreken van circa 20 tot 80 miljoen euro voor de bouw van nieuwe fabrieken.

Daarnaast vormen industriële uitvoering, kostprijs en marktvraag een probleem. Afnemers willen bewezen kwaliteit en prijs, terwijl financiers omzet- en afnameafspraken verlangen. Daardoor komt die eerste fabriek vaak niet van de grond’.

‘Het kip-en-eiprobleem als je praat over nieuwe productiefaciliteiten’

“Het kip-en-eiprobleem, als je praat over nieuwe productiefaciliteiten”, beaamt Michiel Strijland, “Financiers willen inderdaad omzet en afnamecontracten zien, nog voordat die er zijn. Wat is de logische financiering, wat zijn de uitdagingen? Achtergestelde leningen, garanties van de overheid, co-investeringen. Die belangrijke rol van en voor de private markt, van en voor private equity? Een hele grote puzzel waarvan de stukken uiteindelijk op hun plaats moeten vallen, ook voor ons als Invest-NL. Daartegenover staat onder de streep de beloning. Groen, voedselzekerheid, strategische autonomie. Echt wel heel belangrijke items in deze tijden van geopolitieke onzekerheden, van onrust.”

“Het kip-en-eiprobleem, als je praat over nieuwe productiefaciliteiten. Financiers willen inderdaad omzet en afnamecontracten zien, nog voordat die er zijn."

Corjan van den Berg, mede-oprichter van Revyve, een bedrijf dat eiwtitten gist maakt: “De wetenschap wordt steeds beter, de échte uitdaging is de financiering van de weg naar commerciële schaal. Investeerders alleen kunnen dat niet dragen. Bedrijven hebben ook leningen, garanties en subsidies nodig om die stap naar industriële productie te zetten.”

“Consolidatie rond bedrijven in zaadveredeling vindt al plaats, In Nederland zijn vier grote, internationaal opererende familiebedrijven actief, naast verschillende internationale concerns en kleinere gespecialiseerde spelers”, zegt Investment Manager bij Invest-NL Willemijn van der Elst. “In de andere twee sectoren zorgen technologische ontwikkelingen en veranderende marktomstandigheden voor nieuwe kansen. Wij zien hier mogelijkheden voor buy & build, waarbij bedrijven door gerichte overnames schaal kunnen creëren, technologieën kunnen combineren en hun marktpositie kunnen versterken.”

"Wij zien hier mogelijkheden voor buy & build, waarbij bedrijven door gerichte overnames schaal kunnen creëren, technologieën kunnen combineren en hun marktpositie kunnen versterken.”

‘Stroperigheid door regelgeving is in de praktijk uiterst moeizaam voor groei’

“Heikel punt is en blijft de regelgeving”, vult haar collega Michiel Strijland aan. “Als genoemd kan Europese registratie voor sommige nieuwe, biologische gewasbeschermingsmiddelen 8 tot 10 jaar duren. Die stroperigheid is in de praktijk natuurlijk uiterst moeizaam voor bedrijven om door te groeien. Dan hebben we het over regels die voor een belangrijk deel geschreven zijn voor chemische middelen en die daardoor niet altijd goed aansluiten op biologische alternatieven.”

Willemijn van der Elst: “Mede hierdoor kiezen bedrijven er vaak voor om hun producten eerst in landen als Brazilië of de Verenigde Staten op de markt te brengen, waar registratie sneller verloopt. Experts benoemen in ons onderzoek dat Nederland door die stroperigheid niet meegroeit met een markt die tot het jaar 2040 zeven tot tien keer zo groot zal worden. En dat ‘we’ dus die kans op 17 miljard euro extra omzet zouden kunnen gaan mislopen.”

Dezelfde ‘uitdagingen’ qua goedkeuring zijn er bij nieuwe voedsel-ingrediënten, zoals eiwitten uit fermentatie. In EU-landen moeten bedrijven 1 tot 3 jaar langer op toelating wachten dan in bijvoorbeeld de Verenigde Staten.

“En wie wil opschalen, krijgt vervolgens te maken met de hoge kosten van een eerste fabriek”, zegt Michiel Strijland. “Dan praat je al snel over tientallen tot soms honderden miljoenen euro’s. Bestaande steunregelingen passen voor deze innovatieve bedrijven vaak niet. Omdat jarenlange verliezen voorspelbaar zijn, voordat uiteindelijk winst kan worden gemaakt en financieringsroutes vooralsnog ontbreken.”

‘Samenhangende actie is nodig, er moeten meer bedrijven ontstaan’

Met de juiste keuzes zouden – zo stelt de Invest-NL rapportage – Nederlandse bedrijven in 2040 alleen al in deze deeltak van landbouw- en voedselinnovatie, van nieuwe voedsel-ingrediënten, ongeveer 8 miljard euro kunnen verdienen. Terwijl dat bij ongewijzigd beleid zou blijven steken op circa 2 miljard euro.

Invest-NL stelt dat samenhangende actie nodig is. Er moeten meer bedrijven ontstaan, de regels en de toegang tot testfaciliteiten moeten worden verbeterd. Klanten dienen eerder aan te schuiven en publiek kapitaal kan helpen de financiële risico’s van een eerste fabriek te delen en zo private investeringen mogelijk te maken. Dat betekent niet dat de veiligheidseisen omlaaggaan, zo benadrukt het rapport. Wel moeten de regels passen bij wat er wordt beoordeeld. Nederland hoeft ook niet alles zelf te produceren. Het gaat erom dat kennis, dat bedrijven en dat strategische onderdelen van de keten hier blijven.

“Wat we al doen, moeten we uitbreiden”, zegt Willemijn van der Elst in toelichting op het onderzoek van Invest-NL. “Dus blijven investeren in duurzame ingrediënten, in zaadveredeling. Nederlandse universiteiten staan internationaal zeer hoog aangeschreven op agrifood biotech-terrein. Denk alleen aan Wageningen University & Research. Als Invest-NL willen we een verbindende – en dus zeker geen concurrerende – rol spelen. We willen sámen met de markt optrekken.”

Haar collega bij Invest-NL, Michiel Strijland: “Dit rapport mag niet in een stoffige bureaulade verdwijnen, hier móet op worden gehandeld. We mogen onze voorsprong in landbouw- en voedselinnovatie niet kwijtraken. Als Invest-NL willen we al het komende jaar een paar mooie investeringen doen, we willen voor een agrifood biotech nationaal plan gaan. En, in Europese context, die leidende Nederlandse rol blijven ondersteunen, uitbouwen.”

“Dit rapport mag niet in een stoffige bureaulade verdwijnen, hier móet op worden gehandeld. We mogen onze voorsprong in landbouw- en voedselinnovatie niet kwijtraken."