Fusies en overnames in Nederland verdubbeld: familiebedrijven kiezen vaker voor verkoop aan private equity

Dat blijkt uit de vandaag gepubliceerde Staat van het mkb 2026 – Klaar voor de toekomst?, opgesteld in opdracht van het ministerie van Economische Zaken door het Erasmus Centre for Entrepreneurship en Hogeschool Windesheim.

FBNed | Familiebedrijven Nederland reageert op het rapport en benadrukt dat een zorgvuldige overdracht bepalend is voor het behoud van kapitaal, kennis en werkgelegenheid.

Cijfers en economisch belang

Familiebedrijven zijn goed voor ruim 2,7 miljoen banen en bijna 30 procent van de toegevoegde waarde van het Nederlandse bedrijfsleven. Circa 60 procent van het MKB is een familiebedrijf.

Financieel zijn ze bovendien gezonder dan niet-familiebedrijven: de gemiddelde solvabiliteit ligt met 56,5 procent bijna 10 procentpunt hoger, en ook de liquiditeit is gemiddeld 28 procentpunt hoger.

Daar staat een lagere arbeidsproductiviteit tegenover – de toegevoegde waarde per fte bedraagt circa 71.500 euro, tegen 78.000 euro bij niet-familiebedrijven – deels toe te schrijven aan een hogere arbeidsintensiteit en lagere formele R&D-uitgaven.

Overdrachtsgolf en de rol van M&A

Voor de M&A-sector is vooral het opvolgingsvraagstuk relevant. Bijna 70 procent van de ondernemers wil binnen tien jaar stoppen, terwijl meer dan 40 procent nog niet actief bezig is met opvolging of nog geen opvolger heeft gevonden.

Een overdracht binnen de familie duurt gemiddeld 6,5 jaar – aanzienlijk langer dan overdracht aan werknemers of verkoop aan derden.

Het aantal fusies en overnames in Nederland is tussen 2007 en 2024 meer dan verdubbeld, en de bereidheid om het bedrijf binnen de familie te houden neemt af: volgens onderzoek van ABN AMRO wil nog maar een kwart van de ondervraagde ondernemers het bedrijf binnen de familie houden.

Dit vergroot de kans dat opvolging via verkoop aan (buitenlandse) private equity-partijen of multinationals verloopt, waarbij het behoud van bedrijfscultuur en familiewaarden minder vanzelfsprekend is.

Onvoldoende voorbereiding

Ondanks het brede besef van het belang van opvolgingsplanning – 85 procent van de familiebedrijven onderschrijft dit – beschikt slechts 57 procent over een formeel opvolgingsplan en is maar 23 procent daadwerkelijk actief met de uitvoering ervan.

Bij het bredere kleinbedrijf is 12 procent al actief bezig met verkoop of overdracht en overweegt nog eens 23 dit binnen vijf jaar, in totaal meer dan 500.000 bedrijven.

Pleidooi voor beleid dat kapitaal behoudt

FBNed-directeur Albert Jan Thomassen waarschuwt dat overdrachten die te veel vermogen aan de onderneming onttrekken, ten koste gaan van kapitaal voor innovatie, verduurzaming en werkgelegenheid. De organisatie pleit daarom voor beleid en opvolgingsregelingen die gezonde bedrijven financieel niet uithollen.

"Bedrijfsopvolging is geen privékwestie meer, nu de komende jaren duizenden bedrijven worden overgedragen. Hoe we dat regelen, bepaalt hoeveel kennis, werkgelegenheid, zeggenschap en investeringskracht we in Nederland behouden", aldus Thomassen.