Consolidatie in de mondzorg: de ambitie van een nieuwe generatie en zorgkwaliteit

Waar tandartspraktijken decennialang kleinschalig en zelfstandig opereerden, is de afgelopen tien jaar een duidelijke versnelling zichtbaar in de consolidatie van de markt, mede onder invloed van private equity. De opkomst van ketens, veranderende demografie onder tandartsen en toenemende regeldruk zorgen ervoor dat kansen en risico’s steeds dichter bij elkaar liggen. Opvallend is dat ook de jongere generatie tandartsen, anders dan voorheen, steeds vaker de ambitie heeft om zelf te bouwen aan schaal en ketenvorming.

Gefragmenteerde markt met groeiende ketenvorming

Ondanks de opmars van ketens is de markt nog altijd gefragmenteerd. Nederland kent nog steeds relatief veel zelfstandige tandartspraktijken. Naar schatting is slechts circa 15% van alle praktijken onderdeel van een keten. Tegelijkertijd vertegenwoordigen deze ketens een aanzienlijk marktaandeel, doordat zij doorgaans grotere praktijken met meerdere behandelstoelen exploiteren. Daar komt bij dat een groot aantal tandartsen de komende jaren de pensioengerechtigde leeftijd bereikt, wat een belangrijke aanjager vormt voor verdere consolidatie.

Nieuwe transactiegolf en internationale interesse

Na een tijdelijke afkoeling is de M&A-markt weer in beweging gekomen. Lagere waarderingen maken overnames opnieuw aantrekkelijk, terwijl de sector interessant blijft vanwege stabiele kasstromen en een voorspelbare zorgvraag. Dit trekt ook internationale investeerders aan.

Private equity als katalysator én inspirator

Private equity speelt een centrale rol in deze consolidatieslag. Investeerders hanteren veelal de buy-and-build-strategie: kleinere praktijken worden samengevoegd tot grotere ketens om schaalvoordelen te realiseren. Een belangrijke drempel daarbij is schaal. Kleinere praktijken missen vaak de operationele omvang om aantrekkelijk te zijn voor investeerders.

Na acquisitie blijven verkopende tandartsen regelmatig nog enkele jaren betrokken via earn-outconstructies. Dit waarborgt continuïteit en beperkt integratierisico’s, maar kan ook aanleiding geven tot spanningen. Waar tandartsen voorheen vaak ook bestuurder waren van hun eigen praktijk, verliezen zij na verkoop doorgaans (een deel van) die zeggenschap, bijvoorbeeld over financiële verslaglegging en strategische besluitvorming.

Alternatieve groeimodellen: de opkomst van een nieuwe generatie tandartsen

De ontwikkelingen binnen de mondzorgsector en de ervaringen binnen ketenstructuren zijn ook de nieuwe generatie tandartsen niet ontgaan. Schaalvergroting vindt daarom niet langer uitsluitend plaats via private equity. Steeds meer jonge tandartsen nemen zelf het initiatief om samenwerkingsverbanden of ketens op te bouwen, vaak zonder externe investeerders. Zij zien de voordelen van centrale ondersteuning, maar hechten tegelijkertijd aan het behoud van professionele autonomie. Deze ontwikkeling sluit aan bij een bredere behoefte binnen de sector: profiteren van schaalvoordelen zonder concessies te doen aan zeggenschap en zorginhoudelijke kwaliteit.

Balans tussen rendement en zorgkwaliteit

Hoewel schaalvoordelen evident zijn, neemt ook de discussie toe over de impact op zorgkwaliteit. Standaardisatie, productiedruk en efficiëntie-eisen kunnen spanning opleveren met patiëntgerichte zorg en professionele autonomie.

De kernvraag voor de komende jaren is dan ook niet óf de sector verder consolideert, maar onder welke voorwaarden dit gebeurt – en welke rol de overheid daarin zal spelen.

Mr. Frank Laurens Jansen is ondernemingsrecht advocaat in de zorg bij www.kreinn.nl.