Beter BESS: M&A in batterijopslag

“The trick is growing up without growing old”
― Casey Stengel

Een paar jaar geleden was batterijopslag (BESS) nog een onzeker experiment – vandaag is het een onmisbaar schakelstuk in de transitie naar duurzame energie. Nu de technologie bewezen is, de vraag explodeert en de eerste pioniers klaar zijn voor de volgende stap, ontstaat er een gouden kans: wie grijpt de M&A-kansen in een sector die niet meer weg te denken is, maar nog lang niet uitontwikkeld?

Vrije geesten, visionairs en ondernemers staan aan de bron van elke nieuwe industrie, ook de energiesector. Net als Jean Kessler voor olie en gas begin vorige eeuw, zagen de initiatiefnemers van Westermeerwind kansen voor wind in Nederland en, recenter, zien slimme ondernemers mogelijkheden voor batterijopslag (BESS). Geen kale lap grond maar een olieveld, windmolens of een batterijpark. Zij nemen risico op kapitaal, technologie en regelgeving.

Na het pionieren komt schaalvergroting. Verdere groei wordt kostbaarder, oprichters willen de-risken, technologie is niet langer de belemmerende factor, rendementen worden stabieler en geschikte locaties zijn schaarser.

In zon en wind is die transitie goed zichtbaar. Projecten zijn groot en kapitaalintensief. De technologie is volwassen: aan de lengte van turbinebladen zit een natuurkundige grens en de efficiëntie van zonnepanelen is door Chinese innovatie en grootschalige productie behoorlijk geoptimaliseerd. Maar in welke fase zit BESS? Biedt dat M&A kansen? Wij denken van wel.

Groei van BESS
BESS was een randverschijnsel, toen wij enkele jaren geleden betrokken raakten bij de eerste batterijprojecten in Nederland met een beetje omvang. Insiders twijfelden over de technologie en de verdienmodellen. Maar BESS is hard gegroeid. CBS-data over batterijopslag ondersteunen dat beeld.

De technologie is bewezen en de kosten van BESS zijn stevig gedaald, waaronder begrepen de prijs van de batterijen. Dit is goed nieuws voor individuele BESS projecten, en voor de systeemkosten van productie van hernieuwbare energie in combinatie met BESS.

Ook de verdienmodellen zijn inmiddels bekend terrein voor ontwikkelaars en banken: BESS verdient door prijs arbitrage en vergoedingen van de netbeheerder. Naarmate meer zon- en windenergie op het net komt ten koste van baseload, stijgt de behoefte aan flexibele ontlading en mechanismen om het net stabiel te houden. BESS kan dat bieden: opnemen van elektriciteit als de prijs laag is en verkopen als de prijs hoog is, en stabiliseren van netfrequentie en -voltage.

BESS houdt de wind mee
Met name in landen met veel zon en wind zoals Nederland en elders in Europa, zijn BESS en ander vormen van energieopslag niet meer een nice-to-have. Ze zijn een essentieel onderdeel van het netwerk. Inmiddels heeft Europa ongeveer 73 GW energieopslag en die behoefte zou groeien naar 200 GW in 2030 en 600 GW in 2050, aldus een recent rapport van ENTSO-E.

Uitdagingen
Is er dan helemaal geen slecht nieuws te melden? Natuurlijk wel. Allereerst is er de afhankelijkheid van internationale toeleveringsketens: BESS-componenten, en met name batterijen, worden grotendeels geproduceerd in China, wat om bekende geopolitieke en strategische redenen risico’s met zich meebrengt. Daarnaast vormt de beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet een belangrijke uitdaging. Ook neemt de beschikbaarheid van geschikte locaties af. Het laaghangend fruit is grotendeels geplukt en de ontwikkeling van zonneparken op landbouwgrond is sinds 2024 ingeperkt, wat eveneens impact heeft op BESS-projecten. Tot slot zien we dat sommige partijen uitwijken naar het buitenland vanwege relatief hoge aansluit- en bouwkosten in Nederland, bijvoorbeeld naar Duitsland, België en Polen.

Daarnaast is interesse in operationele of ready-to-build projecten vaak groot, maar nieuwe projecten moeten wel worden ontwikkeld. Ook moet AI worden geïmplementeerd in batterijmanagementsystemen, moeten virtuele PPAs worden geïntegreerd en nieuwe batterij technologieën worden geadopteerd. (nieuwe batterij technologie helpt het aandeel bijzondere materialen afkomstig uit China te verminderen en de ontlaadduur te verhogen boven de gangbare 4 uur.).

M&A Activiteit
In deze context – bewezen technologie en verdienmodellen, een structureel goede outlook naar schaalvergroting maar ook uitdagingen – is ondernemerschap alleen niet voldoende, kapitaal is nodig.

En daar liggen M&A kansen: een groeiende secundaire markt voor BESS projecten en een groeiend aantal platform investeringen door infra fondsen, institutioneel kapitaal en corporates. Bijvoorbeeld in Nederland, investeerde Infravia in GIGA en APG in Return, en in Duitsland investeerde Partners Group in green flexibility en Aviva in Terra One Climate Solutions. Maar ook opslagbedrijven zoals Vopak kijken naar BESS, vanuit de gedachte opslag is opslag.

Ook traders hebben BESS ontdekt. Partijen met eigen, vaak complexe batterij- en energiemanagementsystemen verdienen aan prijsarbitrage. Zij zien dat zij hun marges kunnen verhogen door meer controle over de asset.

Afsluiting
Al met al is BESS als sector razendsnel gegroeid, maar oud is zij allerminst. De technologie is volwassen, de markt accepteert BESS als integraal onderdeel van het net en de verdienmodellen zijn herkenbaar. Tegelijkertijd zijn de forse investeringen nodig om projecten te blijven ontwikkelen en de uitdagingen het hoofd te bieden. Daar is kapitaal voor nodig, precies waar M&A zich thuis voelt.

Tim Mosk is advocaat Energy M&A en projects bij internationaal advocatenkantoor Dentons.

Dentons is partner van de M&A Community