Minder dan 2 procent VC-geld gaat naar vrouwenteams – deze twee vrouwen veranderen dat

Invest-NL kondigt haar eerste investering aan uit het nieuwe Diverse Manager Programme, met een initiële omvang van 50 miljoen euro, onder andere gericht op meer diversiteit. Een bedrag van 5 miljoen euro gaat naar Fund III van Rubio, de female founded impact investeerder. Machtelt Groothuis (Rubio) en Ulrike Kostense (Invest-NL) lichten de deal toe.

Twee vrouwen, beiden ondernemersgericht, beiden op cruciale besluitvormingsposten bij hun respectievelijke investeringsinstelling en impactinvesteerder. Vandaag wordt bekend dat Invest-NL 5 miljoen euro investeert in Fund III van Rubio Impact Ventures, óók een investeerder waar diversiteit een belangrijk onderdeel is van zowel het team, als de investeringsstrategie.

Ulrike Kostense, Investment Principal bij Invest-NL: “In de venture capital-sector zien we nog steeds die hardnekkige genderkloof, bovendien blijven culturele en etnische diversiteit achter. Een gemiste kans, want verschillende perspectieven leiden tot betere besluiten én prestaties. Met ons nieuwe Diverse Manager Programme (DMP) vergroten we de toegang tot financiering voor ondernemers die nu minder kapitaal aantrekken.”

Het DMP van Invest-NL, met 50 miljoen euro in kas, heeft als doelstelling de toegang tot groeikapitaal in Nederland en Europa eerlijker en effectiever te maken. Want, zo stelt de nationale financierings- en ontwikkelingsinstelling, in de venture capital-sector is dat nog altijd ongelijk verdeeld. Waardoor niet alleen kansen voor ondernemers worden beperkt, maar ook het rendement en innovatievermogen van de markt.

De eerste investering is bekend en gaat dus naar female founded Rubio Impact Ventures, één van de eerste en toonaangevende impact VC’s in Nederland én Europa. In totaal beheert Rubio 250 miljoen euro in drie fondsen. Voor Fonds III is het initiële doel 111 miljoen euro en de investeerder ligt op schema om dat te bereiken.

De impact VC investeert met name in jonge groeibedrijven die schaalbare oplossingen creëren voor urgente problemen. Van klimaat en biodiversiteit tot onderwijs en welzijn. Met altijd maatschappelijke relevantie volop in het vizier.

Voorop in de strategie van Rubio staat dat het fonds 100 procent van de prestatiebeloning koppelt aan onafhankelijk geverifieerde impactdoelstellingen, waarmee ‘gegarandeerd wordt dat financieel succes en positieve impact hand in hand gaan’.

‘In Europa is slechts 15 procent besluitvormers VC-fondsen vrouw’
Machtelt Groothuis, co-founder en partner bij Rubio Impact Ventures: “In Nederland is bijna 40 procent van alle ondernemers vrouw, maar zij ontvangen nog geen 14 procent van de bedrijfsfinanciering. In de VC-sector zijn de cijfers nog slechter: volledig vrouwelijke teams ontvangen slechts 2 procent van de VC-financiering, en gemengde teams 18 procent. Deels kan dit te wijten zijn aan het gebrek aan diversiteit bij Europese VC-fondsen, waar slechts ongeveer 16 procent van de uiteindelijke besluitvormers vrouw is. Rapporten die het probleem beschrijven, zijn er genoeg. Nu moet er echt iets veranderen. Het gaat niet alleen om gender, maar ook om culturele en etnische diversiteit, en diversiteit van denken. Bij Rubio focussen we niet alleen op diversiteit, dat is geen doel op zichzelf. We werken vanuit de overtuiging dat diverse teams betere resultaten boeken. De investering van Invest-NL helpt ons dat op grotere schaal te bewijzen.”

November vorig jaar committeerde Invest-NL zich ook al aan Rubio Fund III, door 7,5 miljoen euro te investeren bij de lancering van het nieuwe fonds. “Fund III richt zich op schaalbare oplossingen voor klimaat en sociale gelijkheid”, zegt Machtelt Groothuis. In vier maanden tijd groeide het fonds van 70 miljoen euro naar 98 miljoen euro aan commitments. Met de 5 miljoen euro uit het Diverse Manager Programme komt Rubio Impact Ventures weer een stap dichterbij het initiële doel van Fund III, 111 miljoen euro.

Ulrike Kostense van Invest-NL: “Afgelopen november publiceerde de Europese Commissie het rapport ’The Gender Investment Gap, affecting both women-led companies and women-led investment funds’. Daaruit blijkt bijvoorbeeld dat vrouwen slechts 16 procent van partners van VC- en PE- fondsen vormen.”

“Vaak slechts 2 tot 3 procent in sommige segmenten, hoewel exacte percentages variëren per dataset”, vervolgt ze. “Over de periode 2020–2025 ontvingen startups met ten minste één vrouwelijke oprichter (dus mixed teams) slechts ongeveer 12 procent van alle VC-investeringen in de Europese Unie. Dat betekent dus dat om en nabij 88 procent van het kapitaal naar male-only teams ging.”

‘Bij Rubio Impact Ventures zijn drie van de vier partners vrouw’
Bij Rubio liggen die verhoudingen heel anders. Drie van de vier partners zijn vrouw. Van de bedrijven waarin wordt geïnvesteerd, heeft 31 procent een vrouwelijke oprichter en heeft 50 procent vrouwen in leidinggevende functies, waarmee het fonds ruim boven het sectorgemiddelde ligt.

“Diversiteit is, zoals ik al zei, geen doel op zichzelf. Maar het is een belangrijk onderdeel van onze strategie, van onze governance”, aldus Machtelt Groothuis.

De medeoprichter van Rubio kan bogen op vijfentwintig jaar internationale ervaring in de wereld van private equity – met name mid market – en investment. Zo werkte ze bij McKinsey & Company, bij AlpInvest Partners en bij 3i Group plc. Daarnaast is ze bestuurslid van Acomo NV, een internationale groep bedrijven, actief in de wereldwijde inkoop/distributie van met name biologische voedingsingrediënten. Én startte ze samen met Willemijn Verloop ruim twaalf jaar geleden dus Rubio. Beide vrouwen wilden als durfinvesteerder bewijzen dat winstgevendheid en positieve maatschappelijke impact geen tegenstelling zijn, maar juist heel goed samen kunnen gaan.

‘Ik kwam erachter dat je van investeren je baan kon maken’
Groothuis: “Na mijn vorige werkgevers wilde ik kijken hoe je de goede kanten van het PE/VC investeringsmodel kunt gebruiken voor meer impact. Naar mijn mening is het een gemiste kans om dat niet te doen, omdat financieel rendement en impact prima samen gaan. Daarnaast is het een gemiste morele kans omdat de PE/VC sector een belangrijke eigenaar van bedrijven is met veel invloed op onze economie en maatschappij.”

Sinds de oprichting ligt de focus van Rubio dan ook op planet en people. Ofwel: klimaat, gezondheid, voedselzekerheid, onderwijs en duurzame landbouw. De in Amsterdam gevestigde impact-investeerder richt zich op investeringen die systematische veranderingen teweegbrengen, maakt keuzes voor bedrijven die een positieve invloed hebben op het gehele ecosysteem. En kent een bijzonder beloningssysteem. Uiteindelijk is het zaak zowel de financiële targets als de impact doelstellingen te behalen, die extern worden gevalideerd. Lukt dat niet, dan wordt de volledige winstuitkering aan een goed doel geschonken.

Ulrike Kostense is bij Invest-NL verantwoordelijk voor investeringen in fondsen. Dat nu voor de tweede keer in Rubio Fund III wordt geïnvesteerd, lag na het lanceren van het Diverse Manager Programme eigenlijk wel voor de hand.

‘Waar de markt aarzelt, zetten wij wél die eerste stap’
“Rubio is een echte voorloper op het gebied van impact investing”, zegt de in Berlijn geboren Kostense. “Eén van de eerste impactfondsen in Europa én in Nederland op het gebied van maatschappelijk verantwoord investeren. Ik ben ruim twee jaar geleden aan boord gekomen bij Invest-NL. De nationale investeringsinstelling die zich inzet voor een duurzaam, innovatief en economisch weerbaar Nederland. Wij willen ondernemingen, projecten en fondsen toegang bieden tot financiering. Zodat zij, op hun beurt, kunnen bijdragen aan maatschappelijke transities en innovatiekracht. Met kapitaal, expertise en nieuwe financiële producten investeren we in toekomstige oplossingen. Waar de markt aarzelt, zetten wij wél die eerste stap en maken impact.”

Impact investing groeit in Europa. Het combineren van financieel rendement met maatschappelijke impact is uitgegroeid tot een serieuze investeringsstrategie, mede doordat private equity-investeerders en institutionele beleggers – zoals pensioenfondsen – toenemende interesse tonen.

Ulrike Kostense koos begin 2024 voor Invest-NL en leidt als Investment Principal voor fondsinvesteringen een team van vier; vrouwen én mannen. Eerder werkte ze in Berlijn en Londen, bij verschillende vermogensbeheerders. Van 2010 tot 2022 was ze in dienst bij Van Lanschot Kempen, meest recent als Director in het Fund Investment Team. “Dat was in het tijdsschema dat ESG echt op de Zuidas landde.”

‘Impact leveren en startende fondsen spreken me enorm aan’
“Impact leveren en startende fondsen spreken me enorm aan”, zegt ze. “Rubio heeft nu het derde fonds, maar als Invest-NL hebben we ook geïnvesteerd in hun eerste- en tweede generatiefondsen. Daarbij hebben we hen geholpen zich verder te professionaliseren. Vaak gaat het om partners die nog bezig zijn hun fonds te bouwen en kapitaal aan te trekken. Sinds de oprichting in 2019 maken we impact binnen vijf strategische sectoren. Energie, biobased & circulaire economie, deep tech, agrifood en life science & health. In totaal hebben we in 54 fondsen en 82 bedrijven geïnvesteerd. Op jaarbasis kijken we naar zo’n 130 fondsen, onderzoeken we welke voor ons potentieel interessant zijn.”

Machtelt Groothuis noemt als voorbeeld een bedrijf waar Rubio mogelijk in gaat investeren: een Europese IT-speler die software ontwikkelt waarmee zonnepanelen op de daken van flat- en appartementengebouwen kunnen worden geïnstalleerd. Nu worden die daken nog niet bediend door de zonnepanelenmarkt, omdat het vaak om huurwoningen gaat en het verdelen van de gebruikte en terug te leveren energie praktische problemen oplevert.
Ook heeft Rubio in OpenUp geïnvesteerd, een Nederlands platform dat de psychische gezondheid van werknemers ondersteunt. Werkgevers kunnen een abonnement afsluiten waarmee hun werknemers binnen 24 uur online toegang krijgen tot een psycholoog. Zonder wachtlijsten, zonder verwijzingen. In het Verenigd Koninkrijk was er de investering bij Tiney, een bedrijf dat (veelal) vrouwen in staat stelt gecertificeerde kinderopvang aan huis te organiseren.

‘Als een bedrijf waar wij aan boord zijn gestapt groeit, groeit de impact ook’
Zo speurt het Rubio-team actief en voortdurend naar impactvolle investeringen en bedenkt oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken waarmee bijvoorbeeld veelbelovende startups geholpen worden. Participatie gebeurt meestal via een minderheidsbelang en samen met andere VC’s. “Als een bedrijf waar wij aan boord zijn gestapt groeit, groeit de impact ook”, zegt co-founder Machtelt Groothuis.

Rubio ziet nog steeds veel onbewuste vooroordelen in de wereld van M&A. “In venture capital, maar vooral in private equity, zie je heel veel witte mannen. Wij vinden het belangrijk om die vicieuze cirkel te doorbreken. Diverse teams kijken anders naar de gewenste pijplijn, nemen andere en betere beslissingen. ”

‘Je moet grenzen opzoeken en risico’s durven nemen’
Met een blik op de toekomst richt Invest-NL zich op een duurzaam en innovatief Nederland. “Daar investeren, waar anderen twijfelen of afhaken”, zegt Ulrike Kostense. “Toegang bieden tot financiering, zodat bedrijven, ook startups, de mogelijkheid krijgen bij te dragen tot maatschappelijke transities. Vooruitgang komt niet uit de lucht vallen, daarvoor moet je grenzen opzoeken en risico’s durven nemen. Ideeën op waarde durven te schatten. Ondersteuning leveren. We willen onze portfoliofondsen en -bedrijven blijven helpen die optimale impact te creëren.”

Waar Machtelt Groothuis met Rubio Impact Ventures over – pakweg – vijf jaar hoopt te staan: “We blijven investeren in snelgroeiende, jonge bedrijven. Ik hoop natuurlijk op succesvolle fondsen IV, V, VI en VII”, lacht ze.

Machtelt Groothuis

Functie: Co-founder en Partner bij Rubio Impact Ventures
Leeftijd: 56 jaar
Studie: Economie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, en een MBA van INSEAD
Gezin: drie tienerkinderen
Woonplaats: Amsterdam
Favoriete vakantie: “Skiën, want dat doe je met het hele gezin.”
Hobby: “Lezen, onder andere wereldwijde media. Yoga, krachttraining. Koken.”
Laatst gelezen boek: On Tyranny van Timothy Snyder
Muziek: “Ook heel modern, maar ik kies toch voor Nina Simone.”

Ulrike Kostense

Functie: Investment Principal bij Invest-NL
Leeftijd: 43 jaar
Studie: Bedrijfseconomie, Berlijn
Gezin: Getrouwd, drie kinderen (6, 9 en 11 jaar)
Woonplaats: Amsterdam
Favoriete vakantie: “Wandelen in de bergen van Noord-Italië, daar woont mijn zus.”
Hobby: Tennis, Pilates. “En tijd met het gezin doorbrengen.”
Laatst gelezen boek: De verborgen impact (Babette Porcelijn)
Muziek: ”Verschillende soorten, Stromae vind ik leuk.”

LEES OOK: Van M&A-advocaat naar impact investeerder. In gesprek met Ilonka Jankovich van Rubio Impact Ventures